W dniach od 1 do 4 grudnia 2021 r. w hiszpańskim Kadyksie odbył się cykl spotkań i warsztatów podsumowujących zakończony właśnie międzynarodowy projekt badawczy Innova Concrete (Innovative materials and techniques for the conservation of the 20th century concrete – based cultural heritage).
To przedsięwzięcie, finansowane przez Unię Europejską w ramach Programu Horyzont 2020, zrzesza 29 partnerów, głównie z Europy, ale również z USA i Argentyny. W projekcie brali udział specjaliści z różnych dziedzin, dla których wspólnym mianownikiem jest ochrona i konserwacja historycznych obiektów betonowych. Hala Stulecia była jedynym spośród wszystkich badanych obiektów, który znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
W trosce o przyszłość betonowych zabytków
Celem projektu jest wypracowanie nowoczesnych produktów, metod naprawy, rekonstrukcji i zabezpieczania zabytkowego betonu. Wszystko to w oparciu o specjalistyczne badania diagnostyczne na wybranych budowlach z całego świata.
Hala Stulecia projektu Maksa Berga, której uroczyste otwarcie miało miejsce w 1913 r., jest obiektem wybitnym i przełomowym w historii architektury. To przykład jednego z największych osiągnięć przedwojennego modernizmu. Jej udział w projekcie Innova Concrete dostarczył cenną wiedzę zespołowi badawczemu na temat zbrojonego betonu, stosowanego na początku XX wieku.
W Hali Stulecia przeprowadzono próby z zastosowaniem środków naprawczych i konserwatorskich, testowanych w ramach projektu. Badania były realizowane wg ogólnej koncepcji koordynatora projektu – Uniwersytetu w Kadyksie (Universidad de Cadiz) z udziałem instytutu CNR z Włoch (Consiglio Nazionale delle Ricerche).
Uczestniczył w nich również zespół naukowców z Katedry Konstrukcji Budowlanych, Wydziału Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechniki Wrocławskiej. W jego skład weszli: prof. dr hab. inż. Jerzy Jasieńko, dr inż. Krzysztof Raszczuk oraz mgr inż. Mateusz Moczko. Zespół ten we współpracy z Muzeum Architektury we Wrocławiu brał już wcześniej udział w badaniach naukowych nad Halą Stulecia, m.in. w ramach projektu amerykańskiej Fundacji Getty’ego.
Długie i dokładne badania betonu
– Podczas badań prowadzonych w projekcie Innova Concrete analizowano m.in. efektywność zastosowania na powierzchniach próbnych tzw. konsolidantów UCA-T oraz TUC, zawierających nanocząstki i odtwarzający żel C – S – H w strukturze betonu – tłumaczy dr inż. Krzysztof Raszczuk z Politechniki Wrocławskiej. – Celem stosowania tych środków było zwiększenie trwałości powierzchni betonowej, co zostało ocenione poprzez szereg badań diagnostycznych. Były one powtarzane w ciągu kilkunastu miesięcy, dzięki czemu możliwa była dokładna obserwacja rozłożona w czasie.
Dla celów diagnostycznych używano m.in. badań ultradźwiękowych, kolorymetrycznych, twardości powierzchniowej czy zmian absorpcji wodnej. Długotrwały monitoring zastosowano również w przypadku miejsc, gdzie występują zarysowania betonu, które zostały również wypełnione iniektami na bazie mikro-zapraw (M4-SIKA oraz M12-SIKA) oraz tzw. past cementowych zawierających nano-rurki (CSGI-2 i CSGI-3). Badania wykazały, że zarówno w przypadku konsolidantów, jak i iniektów zaobserwowano pozytywny wpływ zastosowanych środków na właściwości fizyczne i mechaniczne betonu historycznego w Hali Stulecia.
Hala Stulecia w dobrym towarzystwie
W projekcie analizowano również takie obiekty jak betonowa rzeźba Eduarda Chillidy "Elogio del horizonte" będąca symbolem położonego na północy Hiszpanii miasta Gijon, a także charakterystyczne konstrukcje Eduardo Torroja czy Pomniki Wojenne w Torricella Peligna we Włoszech. W Polsce badaniom poddano również dworzec kolejowy Warszawa Powiśle, który powstał według projektu Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka.
Etapem końcowym przedsięwzięcia było sformułowanie na podstawie wyników badań na Hali Stulecia oraz na innych obiektach uczestniczących w projekcie, wytycznych dotyczących ochrony i konserwacji historycznych obiektów betonowych.
Patronem tego zadania i jednocześnie uczestnikiem projektu była organizacja ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) afiliowana przy UNESCO.
Szczegóły projektu na www.innovaconcrete.eu.
Materiał powstał we współpracy z Halą Stulecia.
